Jakie są systemy plików?Dysk twardy podzielony jest na niewielkie fragmenty, zwane jednostkami alokacji lub klastrami. Ponieważ jednostka alokacji jest wartością logiczną, a nie fizyczną (nie znajduje się ona fizycznie na dysku), jej rozmiar można różnie zdefiniować w zakresie od 512 bajtów do 64 kilobajtów. Każdy znajdujący się na dysku twardym plik zajmuje jeden bądź więcej klastrów, ale w jednym klastrze może znajdować się tylko jeden plik (lub jego część). Gdy rozmiar pliku jest mniejszy niż rozmiar klastra, niewykorzystane miejsce marnuje się, zatem dlatego im mniejsze jednostki alokacji, tym bardziej ekonomicznie wykorzystane jest miejsce na dysku. Maksymalna liczba jednostek alokacji na dysku jest jednak ograniczona przez system plików.
FAT (File Allocation Table - tablica alokacji plików) jest to tablica opisująca, w których klastrach dysku twardego lub dyskietki magnetycznej system operacyjny ma szukać każdego z zapisanych na nim plików. FAT jest tworzony podczas formatowania nośnika danych. Podczas zapisu pliku informacje o nim są automatycznie zachowywane w tablicy FAT. Potocznie przez FAT rozumie się FAT16 lub FAT32.
FAT16 jest odmianą systemu plików FAT, z którego może korzystać MS-DOS i Windows. Pierwsze pecety pracujące pod systemem DOS miały architekturę 16-bitową. Oznaczało to, że ich system plików mógł opisać tylko 216, czyli 65 535 klastrów. Początkowo klastry były rozmiarowo równe fizycznym sektorom dysku twardego (512 bajtów), ale szybko okazało się, że w ten sposób można opisać pojemność tylko 32 MB. Większy dysk twardy trzeba było dzielić na partycje. W związku z tym postanowiono zwiększyć rozmiary jednostek alokacji. Problem zaczął się, gdy dyski przekroczyły rozmiar gigabajta, a jednostki alokacji rozrosły się aż do 32 kilobajtów. Przy tak dużej jednostce alokacji notatka o wielkości dwóch kilobajtów zmarnuje 30 kilobajtów miejsca. Plików tej wielkości na dysku może być tysiące, co prowadzi do dużych strat pojemności. FAT16 miał jeszcze jedno poważne ograniczenie - obsługiwał partycje tylko do wielkości 2,1 gigabajta. Konieczne stało się opracowanie nowego, lepszego systemu plików - i tak powstał FAT32.
FAT32 jest kolejną odmianą systemu plików FAT, z którego mogą korzystać systemy operacyjne Windows 95 OSR 2, Windows 98 oraz ich nowsze wersje. FAT32 może rozpoznać 232 (czyli 4 294 967 296) adresów jednostek alokacji, dzięki czemu obsługuje dyski twarde do wielkości dwóch terabajtów (dwóch tysięcy gigabajtów). Dla partycji o rozmiarach poniżej 8 GB jednostka alokacji ma wielkość tylko 4 kB, dzięki czemu nie ma dużych strat pojemności. FAT32 wymaga partycji o minimalnych rozmiarach 512 MB..
NTFS system plików pojawił się wraz Windows NT 3.5 w 1993. Aż do Windows 2000, linie rozwoju były ściśle rozdzielone, a dla docelowej grupy użytkowników Windows 95, 98 i Me przewidziano FAT 16 lub FAT 32. Seria NT jednak, radzi sobie ze wszystkimi wariantami - z wyjątkiem Windows NT 4, który nie umożliwia konwersji do FAT 32. Jest mnóstwo profesjonalnych narzędzi pozwalających ominąć ograniczenia odczytu danych z partycji NTFS spod starszych wersji Windows. Jednym z najdoskonalszych i najlepiej znanych programów tego typu jest Ntfsdos, którego można nawet użyć do uruchomienia partycji NTFS przy pomocy dyskietki oraz NTFS for Windows 98. NTFS wprowadził wiele ulepszeń w stosunku do systemów FAT. Najważniejszymi są: bardziej optymalne użycie pamięci w dużych woluminach, korekcję błędów w następstwie zawieszeń systemu, ochronę przed nieautoryzowanym dostępem, usługę katalogową i szyfrowanie danych. Charakterystyki odzyskiwania danych przez NTFS wymagają specjalnej wzmianki: windows zapisuje, w czasie rzeczywistym, wszystkie modyfikacje w systemie plików w punktach kontrolnych. Punkty używane następnie są do naprawy w tle błędów systemu, powstałych przez wymuszony restart. NTFS może zarządzać partycjami o pojemności setek terabajtów. Jeśli chodzi o bezpieczeństwo, administratorzy korzystają ze zintegrowanych funkcji ochronnych, takich jak uprawnienia dostępu użytkowników do plików i folderów, oraz EFS (ang. Encryption File System - System kodowania plików).
W odróżnieniu od FAT, który ma odrębną tablicę alokacji na początku dysku, NTFS umieszcza swój kluczowy element -- Master File Table (NTF) - w ukrytych plikach. MTF zarządza wszystkimi plikami woluminu i tzw. metadanymi w relacyjnej strukturze danych. Informacja na temat plików jest uszeregowana w liniach; ich atrybuty (ukryty, zaszyfrowany, spakowany, systemowy, itd.) w kolumnach. Metadane zawierające informację o samym MTF, są przechowywane w 16 pierwszych zapisach, mających łącznie 16 KB.
Jakie systemy plików obsługują popularne systemy operacyjne? Każda partycja może mieć inny system plików (w zależności od systemu operacyjnego). Najczęściej spotykane systemy plików to: FAT16, FAT32, NTFS i Ext2.
* Windows 95 pracuje z partycjami FAT16
* Windows 95 OSR2, Windows 98, Windows Me pracują z partycjami FAT32
* Windows NT obsługuje partycje FAT16 i NTFS
* Windows 2000 pracuje z partycjami FAT16, FAT32 i NTFS.
* Windows XP pracuje z partycjami FAT16, FAT32 i NTFS
* Linux ma własny system plików Ext2 lub Ext3, obsługuje także FAT16 i Fat32.
Jakie są najpopularniejsze systemy plików? FAT 16 był stosowany w systemie Windows 95. Nie obsługuje powierzchni dysku większej niż 2 GB. Dlatego nawet dysk o pojemności 3 GB trzeba było dzielić na partycje. Stosował 16-bitowy system plików. Rozmiar klastra wynosił 32 KB. Oznacza to, że plik o rozmiarze 1 kB w rzeczywistości zajmuje 32 kB (ponieważ pliki mogą zajmować tylko całe klastry). W ten sposób marnowało się dużo miejsca. FAT32 został wprowadzony w nowszych wersjach Windows (od wersji 95 OSR2). Obsługuje on dyski twarde do wielkości dwóch terabajtów (dwa tysiące gigabajtów). Rozmiar klastra dla FAT32 to 4 kB. Dzięki temu nie ma dużych starat pojemności. W Windows 98 można zmienić system plików na FAT32 za pomocą narzędzia Konwerter dysku (Start/Programy/Narzędzia systemowe). NTFS to system plików obsługiwany przez Windows NT, Windows 2000 oraz Windows XP. Gwarantuje bezpieczeństwo danych, ze względu na dodatkowe atrybuty plików, dzięki którym można blokować i dawać dostęp zarówno do katalogów, jak i pojedynczych plików. Dodatkowo dzięki rozmiarom klastra 8 kB i 4 kB na partycjach z systemem plików NTFS mamy małe straty na pojemności.
Czy można wymieniać dane między różnymi systemami plików? Tak. A jeżeli wybrany system operacyjny nie radzi sobie z obsługą danego systemu plików, to istnieją odpowiednie narzędzia, które nam w tym pomogą.
Win98-Linux Windows nie widzi systemu plików Linuksa. Dla niego pojemność dysku jest po prostu zmniejszona o rozmiar partycji Linuksa. Potrzebujemy specjalnego (darmowego) narzędzia Explore2fs, aby móc przeglądać zasoby Linuksa z poziomu Windows. Znajdziemy je pod adresem
http://uranus.it.swin.edu.au/~jn/linux/ Linux-Win9x Linux nie ma żadnych problemów z komunikowaniem się z plikami Windows.
Win9x-WinNT Odczyt systemu plików NTFS jest możliwy za pomocą darmowego narzędzia Ntfsdos (v2.0). Program znajduje się pod adresem:
http://www.sysinternals.comNT-Win9x Z poziomu NT odczytanie plików Win 9x jest możliwe dzięki narzędziu FAT32 for Windows NT. Jest ono jednak płatne.
XP-Win9x Window XP nie ma żadnych problemów z komunikowaniem się z plikami systemu FAT16, FAT32
Win9x-WinXP Odczyt systemu plików NTFS jest możliwy za pomocą darmowego narzędzia Ntfsdos (v2.0). Program znajduje się pod adresem:
http://www.sysinternals.com- jezeli masz XP to System postaw na NTFS, a pozostałe partycje na FAT32
- Jeśli chcesz zmienić partycję na NTFS w wierszu poleceń wpisz convert
DYSK: /fs:ntfs. Oraz wybierz konwertowanie podczas restartu ...
- regularnie co jakiś czas zalecam defragmentacje oraz scan (szczegolnie dysku z folderem temp)
- śmieci typu spyware adware itp. Polecam:
* "Spyware-adware remover"
--->LINK<---* HijackThis
--->LINK<---oraz scan on-line:
Xscanoczywiście nie wspominając o Nortonie AntyVirus...
Pozdrawiam
